تفاوت زیرساخت فیبر نوری با کابل مسی؛ کدام برای شرکت شما بهتر است؟

در دنیای شبکه‌های کامپیوتری، یک جنگ قدیمی وجود دارد: فیبر نوری (Fiber Optic) در برابر کابل مسی (Copper Cable). بسیاری تصور می‌کنند فیبر نوری همیشه بهتر است چون “جدیدتر” است، و برخی دیگر کابل مسی را ترجیح می‌دهند چون “ارزان‌تر” است. اما واقعیت پیچیده‌تر از این حرف‌هاست. انتخاب اشتباه زیرساخت می‌تواند باعث شود در آینده هزینه‌های سنگینی برای تعویض کابل‌ها بپردازید یا برعکس، بودجه شرکت را صرف تکنولوژی‌ای کنید که به آن نیاز ندارید. در این مقاله تحلیلی از آلفاتک، این دو رقیب را در رینگ مسابقه قرار می‌دهیم.

تفاوت ساختاری: فوتون‌های نوری در برابر الکترون‌ها

مهم‌ترین تفاوت در ماهیت سیگنال است.

[Image of fiber optic vs copper cable structure diagram]

• کابل مسی (مانند Cat6): از رشته‌های فلزی مس استفاده می‌کند تا سیگنال‌ها را به صورت جریان الکتریکی منتقل کند. این روش قدیمی و قابل اعتماد است، اما الکتریسیته در طول مسیر دچار افت ولتاژ می‌شود.
• فیبر نوری: از رشته‌های بسیار نازک شیشه‌ای (به ضخامت تار مو) ساخته شده و داده‌ها را به صورت پالس‌های نور (لیزر) منتقل می‌کند. نور اصطکاک بسیار کمتری دارد و داغ نمی‌شود.

سرعت و پهنای باند؛ برنده مطلق کیست؟

اگر سرعت اولویت اول و آخر شماست، فیبر نوری بی‌رقیب است.

• مس: کابل‌های رایج Cat6a می‌توانند تا سرعت ۱۰ گیگابیت بر ثانیه را پشتیبانی کنند که برای اکثر ادارات کافیست.
• فیبر: فیبر نوری محدودیت فیزیکی خاصی ندارد. کابل‌های فیبر فعلی به راحتی سرعت‌های ۴۰، ۱۰۰ و حتی ۸۰۰ گیگابیت را در دیتاسنترها جابجا می‌کنند. برای انتقال حجم عظیمی از داده (مثل فایل‌های ویدیویی یا دیتابیس‌های سنگین)، فیبر تنها گزینه است.

مسافت و برد انتقال؛ پاشنه آشیل کابل مسی

اینجا جایی است که کابل مسی شکست می‌خورد. طبق استاندارد، کابل شبکه مسی (Twisted Pair) نباید بیشتر از ۱۰۰ متر طول داشته باشد. بعد از ۱۰۰ متر، سیگنال به شدت ضعیف می‌شود.

در مقابل، فیبر نوری (بسته به نوع Single-mode یا Multi-mode) می‌تواند دیتا را بدون افت کیفیت تا فواصل ۴۰ کیلومتر و بیشتر منتقل کند. به همین دلیل برای اتصال دو ساختمان در یک کارخانه یا دانشگاه، حتماً از فیبر استفاده می‌شود.

امنیت و نویزپذیری (EMI)

آیا کابل‌های شما قرار است از کنار کابل برق فشار قوی یا موتور آسانسور رد شوند؟

• مشکل مس: کابل مسی مثل آنتن عمل می‌کند و نویزهای الکترومغناطیسی (EMI) محیط را جذب می‌کند. این نویز باعث کندی شبکه و خرابی دیتا می‌شود.
• مزیت فیبر: شیشه رسانا نیست! فیبر نوری کاملاً در برابر نویز برق، رعد و برق و تداخل رادیویی ایمن (Immune) است. همچنین شنود اطلاعات از روی فیبر نوری تقریباً غیرممکن است که آن را برای سازمان‌های نظامی و امنیتی ایده‌آل می‌کند.

جدول مقایسه فنی و قیمتی (خلاصه مدیریتی)

کدام را انتخاب کنیم؟ راهنمای تصمیم‌گیری

فیبر نوری را انتخاب کنید اگر:

• قصد اتصال چند ساختمان در یک محوطه بزرگ را دارید (Backbone شبکه).
• محیط شما صنعتی است و نویز برق زیادی دارد (کارخانه‌ها).
• پهنای باند بسیار بالا (بالای ۱۰ گیگ) نیاز دارید.
• مسافت کابل‌کشی شما بالای ۱۰۰ متر است.

کابل مسی را انتخاب کنید اگر:

• یک دفتر اداری معمولی دارید و می‌خواهید کامپیوترها و تلفن‌ها را وصل کنید.
• بودجه محدودی دارید و نمی‌خواهید هزینه تجهیزات فیبر (ماژول SFP) بدهید.
• می‌خواهید برق تجهیزات را هم از طریق کابل شبکه تأمین کنید (تکنولوژی PoE برای دوربین و تلفن). (توجه: فیبر نوری برق را منتقل نمی‌کند).

سوالات متداول

۱. آیا فیبر نوری شکننده است؟

رشته‌های شیشه‌ای داخلی شکننده هستند، اما روکش‌های محافظ (Armored) امروزی به قدری مقاوم‌اند که حتی ماشین می‌تواند از روی برخی کابل‌های فیبر رد شود بدون اینکه آسیب ببینند.

۲. آیا می‌توان در یک شبکه هم از فیبر و هم از مس استفاده کرد؟

بله، و این بهترین روش است. معمولاً ارتباط بین رک‌ها و طبقات (Backbone) را با فیبر برقرار می‌کنند و ارتباط نهایی تا میز کاربر را با کابل مسی انجام می‌دهند.

۳. آیا فیبر نوری ارزان‌تر شده است؟

قیمت کابل فیبر بسیار کاهش یافته و گاهی از کابل مسی ارزان‌تر است، اما هزینه “تجهیزات انتهایی” (مثل کارت شبکه فیبر و ماژول‌ها) هنوز بالاتر از تجهیزات مسی است.

سخن پایانی

انتخاب بین فیبر و مس، انتخاب بین “خوب” و “بد” نیست؛ بلکه انتخاب ابزار مناسب برای کار مناسب است. یک طراحی هوشمندانه ترکیبی (Hybrid) می‌تواند هم سرعت شبکه شما را تضمین کند و هم هزینه‌ها را مدیریت نماید.

اگر برای طراحی زیرساخت شبکه شرکت خود نیاز به مشاوره دارید، تیم فنی آلفاتک آماده ارائه طرح‌های بهینه و استاندارد است.