پوشش اختصاصی CES 2026: طوفان انویدیا با معرفی RTX 5090؛ پایان عصر رندرینگ سنتی با هیولای ۳۲ گیگابایتی

لاس‌وگاس، نوادا – دقایقی پیش، سالن اصلی نمایشگاه CES 2026 شاهد یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخ سخت‌افزار بود. جن‌سون هوانگ (Jensen Huang)، مدیرعامل انویدیا، در میان تشویق‌های کرکننده حضار، از نسل جدید کارت‌های گرافیک سری ۵۰ با معماری انقلابی Blackwell رونمایی کرد. ستاره درخشان این مراسم، کارت گرافیک GeForce RTX 5090 بود؛ محصولی که نه یک ارتقای ساده، بلکه یک جهش کوانتومی نسبت به RTX 4090 محسوب می‌شود. استفاده از حافظه‌های فوق‌سریع GDDR7، رابط پهن‌باند ۵۱۲ بیتی و قیمت بحث‌برانگیز ۲۰۰۰ دلاری، تنها بخشی از ماجراست. در این گزارش تحلیلی و جامع از آلفاتک، جز به جز این شاهکار مهندسی را بررسی می‌کنیم.

معماری Blackwell GB202؛ وقتی ترانزیستورها ۳ نانومتری می‌شوند

قلب تپنده RTX 5090، چیپ گرافیکی غول‌پیکری با کد GB202 است. انویدیا برای ساخت این چیپ، همکاری خود را با کمپانی تایوانی TSMC عمیق‌تر کرده و از لیتوگرافی سفارشی 3N (کلاس ۳ نانومتری) استفاده کرده است.

این تغییر لیتوگرافی (از ۵ نانومتر در سری ۴۰ به ۳ نانومتر) به مهندسان انویدیا اجازه داده تا تراکم ترانزیستورها را تا ۳۰ درصد افزایش دهند، بدون اینکه ابعاد فیزیکی چیپ بیش از حد بزرگ شود.

• هسته‌های CUDA: تعداد هسته‌های سایه‌زن (Shader) به عدد حیرت‌انگیز ۲۱,۷۶۰ رسیده است. برای مقایسه، RTX 4090 دارای ۱۶,۳۸۴ هسته بود. این یعنی ۳۳٪ توان محاسباتی خام بیشتر.
• فرکانس کاری (Clock Speed): شاید جذاب‌ترین بخش ماجرا، فرکانس بوست این کارت باشد. RTX 5090 اولین کارت گرافیک تاریخ است که به صورت کارخانه‌ای (Out of the Box) فرکانسی بالای ۳.۱ گیگاهرتز ارائه می‌دهد.
• کش L2 عظیم: انویدیا حجم حافظه کش سطح دوم را به ۱۲۸ مگابایت افزایش داده است. این کار باعث می‌شود GPU کمتر نیازمند مراجعه به حافظه اصلی باشد و در نتیجه، تاخیر (Latency) در بازی‌های سنگین به شدت کاهش یابد.

انقلاب حافظه: ۳۲ گیگابایت GDDR7 و باس ۵۱۲ بیتی

بزرگترین پاشنه آشیل کارت‌های رده‌بالا در سال‌های اخیر، پهنای باند حافظه بود. اما انویدیا در RTX 5090 تمام محدودیت‌ها را شکسته است.

۱. خداحافظی با رابط ۳۸۴ بیتی:

برای بیش از یک دهه، کارت‌های پرچمدار (مثل 3090 و 4090) به رابط ۳۸۴ بیتی محدود بودند. اما RTX 5090 سنت‌شکنی کرده و از رابط فوق‌عریض ۵۱۲ بیتی بهره می‌برد. این رابط مثل یک اتوبان ۱۶ بانده عمل می‌کند که اجازه می‌دهد حجم عظیمی از دیتا همزمان جابجا شود.

۲. چیپ‌های حافظه GDDR7:

این کارت اولین میزبان استاندارد جدید JEDEC یعنی GDDR7 است. این حافظه‌ها از سیگنالینگ PAM3 استفاده می‌کنند که باعث می‌شود در هر سیکل ساعت، دیتای بیشتری منتقل شود. سرعت انتقال دیتا در این حافظه‌ها ۳۲ گیگابیت بر ثانیه (Gbps) است.

نتیجه نهایی؟ پهنای باند حافظه RTX 5090 به عدد نجومی ۱,۷۹۲ گیگابایت بر ثانیه رسیده است. این یعنی تقریباً دو برابر پهنای باند RTX 4090! این ویژگی برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی (Local LLMs) و بازی‌های 8K حیاتی است.

تکنولوژی DLSS 4.0؛ بازسازی بافت‌ها با هوش مصنوعی

جنسون هوانگ روی صحنه اعلام کرد: «ما دیگر فقط پیکسل نمی‌سازیم، ما واقعیت را بازسازی می‌کنیم.» همراه با سری ۵۰، نسخه جدید DLSS 4.0 نیز معرفی شد که یک قابلیت کلیدی جدید دارد: AI Texture Reconstruction.

تا پیش از این، DLSS فقط رزولوشن را بالا می‌برد (Super Resolution) و فریم‌های جعلی می‌ساخت (Frame Gen). اما در نسخه ۴، هوش مصنوعی می‌تواند کیفیت بافت‌ها (Textures) را نیز بهبود دهد.

• نحوه عملکرد: فرض کنید یک بافت دیوار در بازی کیفیت پایینی دارد. هسته‌های Tensor نسل پنجم در RTX 5090 می‌توانند جزئیات آن دیوار را شناسایی کرده و نسخه‌ای با کیفیت 4K و پر از جزئیات را جایگزین کنند، آن هم در کسری از ثانیه!
• پرفورمنس: انویدیا دمویی از بازی Cyberpunk 2077 با تنظیمات Path Tracing Overdrive نشان داد که روی RTX 5090 با کمک DLSS 4.0 به نرخ فریم ثابت ۱۴۰ فریم رسید (در مقایسه با ۷۰ فریم در 4090).

عملکرد حرارتی و طراحی؛ آیا پاور ۱۰۰۰ وات کافی است؟

شایعات زیادی مبنی بر مصرف برق ۶۰۰ واتی این کارت وجود داشت، اما خوشبختانه انویدیا روی بهینه‌سازی تمرکز کرده است. توان حرارتی (TDP) کارت RTX 5090 برابر با ۴۵۰ وات اعلام شده که مشابه نسل قبل است، اما با کارایی بسیار بالاتر.

خنک‌کننده جدید Founders Edition:

طراحی کارت نسبت به نسل قبل کمی تغییر کرده است. انویدیا همچنان از سیستم “Dual Axial Flow-Through” استفاده می‌کند، اما فن‌ها بزرگتر شده‌اند و هیت‌سینک داخلی از آلیاژ جدیدی ساخته شده که جذب حرارت سریع‌تری دارد. برخلاف ترس کاربران، این کارت ۳ اسلات فضا اشغال می‌کند (نه ۴ اسلات) و در اکثر کیس‌های استاندارد جا می‌شود.

کانکتور برق 12V-2×6:

کابوس ذوب شدن کابل‌ها تمام شد. RTX 5090 به صورت استاندارد از کانکتور اصلاح‌شده 12V-2×6 استفاده می‌کند که دارای پین‌های سنسور کوتاه‌تر است. اگر کابل را کامل جا نزنید، سیستم اصلاً روشن نمی‌شود تا جلوی هرگونه حادثه‌ای گرفته شود.

بنچمارک‌های ادعایی انویدیا (GTA VI و Cyberpunk)

اگرچه هنوز کارت به دست منتقدان نرسیده، اما انویدیا چارت‌هایی را منتشر کرد که دود از سر همه بلند کرد:

نکته: تست‌ها با فعال بودن DLSS در حالت Quality گرفته شده‌اند.

تحلیل قیمت و وضعیت بازار در برابر AMD

قیمت ۱۹۹۹ دلاری (حدود ۲۰۰۰ یورو در اروپا) شاید برای بسیاری ناامیدکننده باشد، اما قابل پیش‌بینی بود. با توجه به اینکه رقیب اصلی یعنی AMD اعلام کرده که در نسل RDNA 4 قصد رقابت در بازار High-End را ندارد، انویدیا عملاً در بازار کارت‌های بالای ۱۰۰۰ دلار “بی‌رقیب” است.

این کارت برای گیمرهای معمولی ساخته نشده است. مخاطب اصلی RTX 5090 سه گروه هستند:

1. عاشقان تکنولوژی که می‌خواهند بازی‌های مورد انتظار ۲۰۲۶ (مثل GTA VI) را با حداکثر تنظیمات ممکن بازی کنند.
2. تدوینگران و گرافیست‌های سه بعدی که زمان رندر برایشان حکم پول را دارد.
3. توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی که به حافظه ۳۲ گیگابایتی برای اجرای مدل‌های زبانی بزرگ نیاز دارند.

سوالات متداول RTX 5090

۱. آیا پردازنده‌های فعلی (مثل Core i9-14900K) گلوگاه نمی‌شوند؟

بله، قطعاً. برای استخراج قدرت کامل RTX 5090 در رزولوشن‌های پایین‌تر از 4K، شما نیاز به پردازنده‌های نسل جدید اینتل (Arrow Lake) یا رایزن سری ۹۰۰۰ (Zen 5) خواهید داشت.

۲. آیا نسخه Ti یا Super هم معرفی شد؟

خیر، فعلاً فقط مدل‌های RTX 5090 و RTX 5080 معرفی شده‌اند. مدل‌های میان‌رده مثل 5070 احتمالاً سه ماه دیگر معرفی خواهند شد.

۳. آیا خرید این کارت در ایران منطقی است؟

با توجه به قیمت دلاری و هزینه‌های گمرکی، پیش‌بینی می‌شود این کارت با قیمتی بین ۱۸۰ تا ۲۲۰ میلیون تومان وارد بازار ایران شود. خرید آن فقط برای مصارف حرفه‌ای (درآمدزا) توجیه اقتصادی دارد.

سخن پایانی RTX 5090

رونمایی RTX 5090 در CES 2026 نشان داد که قانون مور هنوز نمرده است. انویدیا با معماری Blackwell مرزهای فیزیک را جابجا کرده و محصولی ساخته که تا سال‌ها قدرتمندترین شیء داخل کیس کامپیوترها باقی خواهد ماند. اگر بودجه نامحدودی دارید، آماده باشید؛ پیش‌فروش جهانی از همین لحظه آغاز شده است.

برای اطلاع از موجود شدن این کارت در ایران و مشاهده ویدیوهای تست آن، شبکه‌های اجتماعی آلفاتک را دنبال کنید.