گسترش خانواده مینفریمهای z17 و LinuxONE 5 شرکت IBM با سرورهای تکرک و رکمونت
در عصر طلایی هوش مصنوعی عاملی (Agentic AI) و سرورهای مبتنی بر معماری Arm، شاید باورتان نشود اما شرکت IBM به تازگی بهترین سال فروش مینفریمهای (Mainframe) خود را در دو دهه گذشته تجربه کرده است! سال ۲۰۲۵ به لطف افزایش شدید تقاضا و معرفی پلتفرم سختافزاری جدید IBM (سری z17 و پردازندههای قدرتمند Telum II) یکی از رویاییترین سالها برای این غولهای پردازشی بود.
- مدلهای جدید و کوچکتر: شرکت IBM پس از موفقیت سیستمهای چندرکی خود، حالا نسخههای تکرک (Single Frame) و رکمونت (Rackmount) از سری z17 و LinuxONE 5 را معرفی کرده است.
- سختافزار بینظیر: این سرورها از پردازندههای پیشرفته Telum II و کارتهای شتابدهنده هوش مصنوعی Spyre بهره میبرند.
- تولد یک محصول ویژه: معرفی سرور آماده و یکپارچه LinuxONE Express با قیمت پایه مشخص (۱۶۵ هزار دلار) به عنوان دروازه ورود مشتریان جدید به دنیای مینفریمها.
- زمان عرضه: فروش رسمی این سیستمهای جدید از ۱۲ آگوست (اواخر مرداد) آغاز خواهد شد.
IBM برای حفظ این روند رو به رشد، گام بعدی را در توسعه سری z17 و سیستمهای نسل پنجم LinuxONE برداشته است. این شرکت که در سال ۲۰۲۵ سیستمهای عظیم و چندرکی خود را روانه بازار کرده بود، حالا برای تابستان ۲۰۲۶، نسخههای کوچکتر (تکرک و حتی مدلهای قابل نصب در رکهای استاندارد) را آماده کرده است. این سیستمهای جدید برای مشتریانی طراحی شدهاند که به امنیت و ویژگیهای خاص مینفریمهای IBM نیاز دارند، اما ابعاد و توان پردازشی سیستمهای چندرکی برایشان بیش از حد نیاز (و گران) است.
سختافزار پایهای: پردازندههای Telum II و شتابدهنده Spyre
خانواده جدید مینفریمهای معرفی شده، در واقع نسخههای کوچکشدهای از پلتفرم قدرتمند z17 هستند. این پلتفرم که سال گذشته رونمایی شد، بر پایه پردازنده ۸ هستهای Telum II کار میکند. این تراشه با استفاده از فناوری ۵ نانومتری سامسونگ (5HPP) ساخته شده است. یکی از شگفتیهای این پردازنده، پشتیبانی سختافزاری از برنامههایی است که حتی به ۶۰ سال پیش (سیستمهای System/360) برمیگردند!
تراشه Telum II با مساحت ۶۰۰ میلیمترمربع، کلمه «غولپیکر» را به معنای واقعی کلمه معنا میکند. این پردازنده با فرکانس فوقالعاده ۵.۵ گیگاهرتز کار میکند. با وجود اینکه ۸ هسته در مقایسه با پردازندههای مدرن x86 یا Arm چندان متراکم به نظر نمیرسد، اما قدرت تکهستهای آن بیرقیب است. استراتژی IBM این است که این تراشهها را به صورت خوشههای بزرگ (تا ۳۲ پردازنده) کنار هم قرار دهد تا به تعداد هستههای بالا برسد.
در دنیای امروز، «هوش مصنوعی» حرف اول را میزند. یکی از قابلیتهای کلیدی سری z17، بلوک شتابدهنده هوش مصنوعی داخلی با توان ۲۴ ترافلاپس (TOPS) بود. اما IBM به همین مقدار بسنده نکرد و یک کارت شتابدهنده مجزا به نام Spyre (از طریق درگاه PCIe) را نیز معرفی کرد. این کارت به مینفریمها اجازه میدهد تا بارهای کاری سنگین هوش مصنوعی را با سرعتی بسیار بالاتر پردازش کنند.
نسخههای کوچکتر: سیستمهای تکرک و رکمونت z17 و Rockhopper 5
سیستمهای اولیه z17 و LinuxONE Emperor 5 که سال گذشته عرضه شدند، بیشتر برای بانکهای بزرگ، شرکتهای بیمه و صنایع بهداشت و درمان (که به رکهای متعدد نیاز داشتند) طراحی شده بودند.
حالا پس از گذشت یک سال، نسخههای جمعوجور این سیستمها از راه رسیدهاند. در سطح میانی، سیستم z17 ME2 قرار دارد که یک مینفریم کامل و آماده در قالب یک رک (Single-Frame) است. این مدل را میتوان با حداکثر ۱۶ پردازنده Telum II (معادل ۸۲ هسته پردازشی) و تا ۱۸ ترابایت حافظه رم پیکربندی کرد. جالب اینجاست که در این رک فضای خالی (RU) برای نصب تجهیزات متفرقه (مانند سوئیچهای شبکه) نیز در نظر گرفته شده است.
برای محیطهایی که فضای کمتری دارند، مدل z17 MER (نسخه رکمونت) معرفی شده است. این مدل به صورت سرورهای کشویی فروخته میشود تا در رکهای استاندارد ۱۹ اینچی قرار گیرد. این طراحی برای دیتاسنترهای اشتراکی (Colocation) بسیار ایدهآل است.
خانواده LinuxONE نیز با سیستم LinuxONE Rockhopper 5 دقیقاً همین مسیر را طی کرده است. این مدلها به عنوان جایگزینی برای نسل قبلی (مثل z16 A02) عرضه شدهاند. از نظر عملکرد، سختافزار نسل جدید حدود ۱۰ درصد در پردازش تکهستهای، ۲۰ درصد در تعداد هسته و ۱۲ درصد در ظرفیت حافظه نسبت به نسل قبل بهبود یافته است.
یکی از مهمترین ویژگیهای این مینفریمها، پایداری فوقالعاده آنهاست؛ به طوری که زمان قطعی (Downtime) آنها کمتر از یک ثانیه در سال (قابلیت اطمینان هشت-نه یا 99.999999%) است.
معرفی LinuxONE Express؛ سروری آماده با قیمت ثابت
مهمترین و शायद هیجانانگیزترین محصول جدید IBM، سیستمی به نام LinuxONE Express است. این یک محصول کاملاً جدید در سبد IBM محسوب میشود: یک سرور آماده ۱۸ یونیت (18U) که به راحتی در رکهای استاندارد نصب میشود.
هدف از ساخت مدل Express، ایجاد یک «نقطه ورود» برای مشتریانی است که میخواهند پلتفرم قدرتمند لینوکسوان را تست کنند، اما بودجه خرید یک مینفریم کامل را ندارند. این سرور به آنها اجازه میدهد با یک باکس کوچک شروع کنند و در آینده سیستم خود را توسعه دهند.
ویژگی بینظیر LinuxONE Express این است که برای اولین بار دارای یک قیمت پایه عمومی و مشخص (۱۶۵,۰۰۰ دلار) است. در سالهای گذشته، قیمت مینفریمهای IBM بر اساس نیاز مشتری و به صورت سفارشی (Tailored Fit Pricing) محاسبه میشد که فرآیندی پیچیده بود. قیمتگذاری شفاف در مدل اکسپرس، خرید را برای سازمانهای متوسط بسیار آسانتر میکند.
تحلیل اختصاصی آلفاتک: استراتژی هوشمندانه برای جذب مشتریان جدید
در دنیایی که بیشتر کسبوکارها به سمت سرورهای ابری (Cloud) و پردازندههای استاندارد x86 متمایل شدهاند، فروش مینفریمهای گرانقیمت کار آسانی نیست. اما شرکت IBM باهوشتر از این حرفهاست. آنها متوجه شدهاند که مشتریان امروزی به دلیل مسائل امنیتی و پردازشهای محلی هوش مصنوعی (On-premise AI)، دوباره به سمت سیستمهای امن و پایدار درونسازمانی گرایش پیدا کردهاند.
معرفی مدل LinuxONE Express با قیمت قطعی ۱۶۵ هزار دلار، یک تغییر رویه بزرگ است. IBM با این کار ترس از قیمتهای نجومی و نامشخص را از بین برده و به استارتاپهای فینتک، بیمارستانهای متوسط و موسسات مالی اجازه میدهد تا امنیت افسانهای مینفریمهای IBM را تجربه کنند. این استراتژی قطعاً به رشد بیشتر فروش سری لینوکسوان کمک شایانی خواهد کرد.
