توسط : سالهاست که کاربران ایرانی با واژههایی مثل «نویز خط تلفن»، «فاصله از مرکز مخابراتی» و «سرعتهای تکرقمی» دستوپنج نرم میکنند. زیرساخت فرسوده کابلهای مسی که میراث چند دهه گذشته است، دیگر توان پاسخگویی به نیازهای نسل جدید اینترنت را ندارد. اما خبر خوب این است که پروژه ملی فیبر نوری منازل و کسبوکارها (FTTx) با سرعتی بیسابقه در حال پیشروی است. آمارهای جدید نشان میدهد که پوشش فیبر نوری در کشور از مرزهای پیشبینی شده عبور کرده و وارد فاز عملیاتی در کلانشهرها شده است. رسانه آلفاتک در این گزارش اختصاصی، وضعیت پیشرفت این پروژه، چالشهای فنی اپراتورها و آنچه کاربران باید برای مهاجرت به این تکنولوژی بدانند را بررسی میکند.
فهرست مطالب
- آخرین آمار پوششدهی؛ ۲۰ میلیون پورت واقعیت یا رویا؟
- چرا ADSL و VDSL دیگر پاسخگو نیستند؟
- تکنولوژی GPON و XGS-PON؛ استاندارد جدید ایران
- جدول مقایسه سرعت و پینگ (ADSL vs FTTH)
- چالشهای اجرایی: از حفاری تا مودمهای گرانقیمت
- تاثیر فیبر نوری بر گیمینگ و استریمینگ
- سوالات متداول
- سخن پایانی
آخرین آمار پوششدهی؛ ۲۰ میلیون پورت واقعیت یا رویا؟
طبق تازهترین گزارشهای رگولاتوری (سازمان تنظیم مقررات)، پروژه ایجاد ۲۰ میلیون پوشش فیبر نوری که هدفگذاری اصلی وزارت ارتباطات بوده، وارد فاز نهایی شده است. اپراتورهای FCP (مانند شاتل، آسیاتک، هایوب و مخابرات) با تقسیمبندی جغرافیایی شهرها، عملیات حفاری (Micro-trenching) را سرعت بخشیدهاند.
نکته مهم این است که «پوشش» (Coverage) با «اتصال» (Connection) متفاوت است. پوشش یعنی فیبر نوری تا فاصله ۳۰۰ متری خانه شما رسیده است، اما اتصال یعنی فیبر وارد مودم شما شده است. در حال حاضر تمرکز اصلی بر روی افزایش نقاط پوشش در بیش از ۴۰۰ شهر کشور است تا زیرساخت لازم برای درخواستهای مشترکین فراهم شود.
چرا ADSL و VDSL دیگر پاسخگو نیستند؟
تکنولوژی DSL بر بستر سیم مسی کار میکند. بزرگترین دشمن سیم مسی، «فاصله» و «نویز» است. اگر خانه شما بیش از ۲ کیلومتر از مرکز مخابراتی فاصله داشته باشد، عملاً سرعتی بالاتر از ۴ مگابیت دریافت نخواهید کرد. حتی تکنولوژی VDSL که وعده سرعت ۴۰ مگابیت را میداد، به دلیل نیاز به فاصله کوتاه (زیر ۵۰۰ متر از کافو) در عمل شکست خورد.
اما در فیبر نوری، فاصله معنایی ندارد. چه در مرکز شهر باشید و چه در حاشیه، سرعت نور ثابت است. این پایداری، دقیقاً همان حلقهی گمشده اینترنت ثابت ایران بود.
تکنولوژی GPON و XGS-PON؛ استاندارد جدید ایران
زیرساخت فعلی که در ایران پیادهسازی میشود، مبتنی بر استاندارد GPON (Gigabit Passive Optical Network) است. این تکنولوژی اجازه میدهد تا سرعت دانلود تا ۲.۵ گیگابیت بر ثانیه و آپلود تا ۱.۲۵ گیگابیت بر ثانیه به اشتراک گذاشته شود.
خبر مهمتر اینکه برخی اپراتورها در تهران، تستهای اولیه استاندارد XGS-PON را آغاز کردهاند که امکان ارائه سرعت ۱۰ گیگابیت متقارن (دانلود و آپلود برابر) را فراهم میکند؛ سرعتی که برای شرکتهای هاستینگ و دیتاسنترها حیاتی است.
جدول مقایسه سرعت و پینگ (ADSL vs FTTH)
تستهای میدانی انجام شده در لابراتوار آلفاتک، تفاوت فاحش این سرویسها را نشان میدهد:
| تکنولوژی | حداکثر سرعت دانلود (واقعی) | سرعت آپلود | پینگ داخلی (تهران) | پایداری در برابر نویز |
|---|---|---|---|---|
| ADSL2+ | ۱۶ مگابیت | ۱ مگابیت | ۳۰ تا ۵۰ میلیثانیه | ضعیف |
| VDSL | ۵۰ مگابیت | ۵ تا ۱۰ مگابیت | ۲۰ تا ۳۰ میلیثانیه | متوسط |
| فیبر نوری (FTTH) | ۳۰۰ تا ۹۰۰ مگابیت | ۱۰۰ تا ۳۰۰ مگابیت | ۲ تا ۵ میلیثانیه | بسیار عالی (ضد نویز) |
چالشهای اجرایی: از حفاری تا مودمهای گرانقیمت
با وجود تمام مزایا، مهاجرت به فیبر نوری چالشهایی هم دارد:
- مودمهای ONT: مودمهای ADSL قدیمی روی خط فیبر کار نمیکنند. مشترکین باید مودمهای مخصوص فیبر (ONT) تهیه کنند که قیمتی بین ۲ تا ۵ میلیون تومان دارند.
- کابلکشی داخلی (Fat Fiber): برخلاف سیم تلفن که در همه اتاقها پریز دارد، فیبر نوری بسیار نازک و حساس است و باید با کابلکشی روکار (Duct) تا محل مودم کشیده شود که ممکن است برای دکوراسیون منازل چالشبرانگیز باشد.
- مجوز شهرداریها: سرعت پروژه در برخی شهرها به دلیل عدم هماهنگی شهرداری برای مجوز حفاری آسفالت، با کندی مواجه شده است.
تاثیر فیبر نوری بر گیمینگ و استریمینگ
برای جامعه گیمرهای ایرانی، فیبر نوری یک رویاست. کاهش پینگ خارجی از ۱۲۰ به حدود ۷۰ میلیثانیه و حذف کامل پکت لاس (Packet Loss)، تجربه بازیهای آنلاین را دگرگون میکند. همچنین برای استریمرها که نیاز به سرعت آپلود بالا دارند، محدودیت ۱ مگابیتی ADSL همیشه مانع استریم با کیفیت 1080p بود، اما با آپلود ۱۰۰ مگابیتی فیبر، این مانع کاملاً برداشته میشود.
سوالات متداول
۱. هزینه راهاندازی فیبر نوری چقدر است؟
در حال حاضر هزینه کابلکشی بیرونی (Drop Cable) تا درب منزل توسط اکثر اپراتورها رایگان یا با یارانه دولتی انجام میشود و مشترک فقط هزینه مودم و کابلکشی داخلی را میپردازد.
۲. آیا مستاجران هم میتوانند فیبر نوری بگیرند؟
بله، اما چون نیاز به کابلکشی دارد، رضایت مالک ساختمان الزامی است. تجهیزات مودم متعلق به مشترک است و قابل جابجایی میباشد، اما کابلکشی ثابت میماند.
۳. آیا تلفن ثابت هم روی فیبر ارائه میشود؟
بله، سرویس SIP Phone روی فیبر نوری فعال میشود که کیفیت صدای HD دارد و نویز خطوط قدیمی را ندارد.
سخن پایانی
پروژه فیبر نوری ایران، بزرگترین نوسازی زیرساخت ارتباطی کشور در دو دهه اخیر است. اگرچه چالشهای اجرایی وجود دارد، اما مزایای بلندمدت آن برای اقتصاد دیجیتال و کاربران خانگی غیرقابل انکار است. توصیه ما به کاربرانی که در مناطق تحت پوشش هستند این است که فرصت مهاجرت به این تکنولوژی را از دست ندهند، چرا که آینده وب، ویدئوهای 4K و متاورس، بر بستر فیبر نوری بنا خواهد شد. برای پیگیری آخرین اخبار پوششدهی مناطق و بررسی مودمهای فیبر نوری، بخش اخبار آلفاتک را دنبال کنید.
