باگ عجیب و خطرناک درایور جدید AMD: مراقب افزایش دمای کارت گرافیک خود باشید!
- مشکل اصلی: از کار افتادن فنهای کارت گرافیک تحت بارهای پردازشی سنگین به دلیل اختلال در سیستم نرمافزاری.
- نسخه درگیر: درایور پایدار Adrenalin 26.5.1 (منتشر شده در ۶ مِی).
- عامل بروز باگ: روشن شدن مجدد مانیتور پس از به خواب رفتن (Sleep) یا خاموش شدن موقت.
- راهحل فوری: ریاستارت کردن سیستم یا بازگشت (دانگرید) به نسخههای قدیمیتر درایور.
هرچند شاید این روزها به دلایل مختلف، بسیاری از کاربران ایرانی تمایل کمتری به نصب آپدیتهای پیاپی داشته باشند، اما اگر از دارندگان کارتهای گرافیک Radeon هستید، باید درباره بهروزرسانی اخیر سیستم خود به شدت محتاط باشید. گزارشهای جدید نشان میدهند که درایور اخیر شرکت AMD حاوی یک باگ نگرانکننده است که مستقیماً سیستم خنککننده کارت گرافیک را هدف قرار میدهد و میتواند منجر به افزایش شدید دما و آسیبهای احتمالی شود.
قابلیت Zero RPM چیست و چگونه کار میکند؟
برای درک بهتر این باگ، ابتدا باید با ویژگی Zero RPM آشنا شویم. این قابلیت که در اکثر کارتهای گرافیک مدرن وجود دارد، در حالت عادی و زمانی که بار پردازشی روی GPU سبک است (مانند وبگردی، کار با نرمافزارهای آفیس یا تماشای ویدیو)، فنهای کارت گرافیک را به طور کامل خاموش میکند. دفع گرما در این حالت بهصورت پسیو (توسط هیتسینکها) انجام میشود.
هدف از این فناوری، کاهش نویز سیستم، جلوگیری از جذب گردوغبار اضافی و افزایش طول عمر یاتاقان فنها است. به محض اینکه دما از یک آستانه مشخص (معمولاً ۵۰ تا ۶۰ درجه سانتیگراد) عبور کند، فنها بهطور خودکار روشن شده و شروع به خنکسازی فعال میکنند.
جزئیات باگ درایور Adrenalin 26.5.1: فنهایی که بیدار نمیشوند!
مشکل دقیقاً از همین قابلیت هوشمند نشأت میگیرد. بر اساس گزارشهای متعدد کاربران در انجمنهای ردیت (Reddit)، درایور پایدار Adrenalin 26.5.1 که در تاریخ ۶ مِی منتشر شد، عملکرد این سیستم را مختل کرده است.
سناریوی بروز این باگ بسیار رایج است: زمانی که سیستم شما برای مدتی بدون استفاده میماند و مانیتور به حالت Sleep میرود (یا آن را خاموش میکنید)، پس از روشن شدن مجدد صفحه نمایش، قابلیت Zero RPM در حالت «فعال» قفل میشود. در این وضعیت، حتی اگر یک بازی گرافیکی فوقسنگین یا نرمافزار رندرینگ پیشرفته را اجرا کنید، فنها متوجه افزایش دما نمیشوند و خاموش میمانند! نتیجه این امر، داغ شدن بیش از حد (Overheating) پردازنده گرافیکی است که در صورت عدم توجه، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به سختافزار وارد کند.
راهحلهای موقت برای نجات کارت گرافیک
تا لحظه نگارش این مقاله، AMD بهطور رسمی وجود این باگ را تأیید نکرده است. حتی در لیست تغییرات (Release Notes) نسخه جدیدتر یعنی 26.5.2 نیز هیچ اشارهای به رفع مشکل Zero RPM دیده نمیشود. بنابراین کاربران باید شخصاً دست به کار شوند.
- ریاستارت سیستم: یک راهکار موقت این است که پس از هر بار بیدار شدن مانیتور از حالت Sleep، کامپیوتر خود را یکبار Restart کنید تا چرخه فنها ریست شود.
- دانگرید درایور (توصیه آلفاتک): مطمئنترین و بیدردسرترین راه، حذف درایور فعلی با نرمافزار DDU و نصب یک نسخه قدیمیتر و پایدارتر است.
- تنظیم دستی (Manual Fan Curve): میتوانید از طریق نرمافزار Adrenalin یا MSI Afterburner، حالت Zero RPM را غیرفعال کرده و یک پروفایل فن سفارشی بسازید تا فنها همیشه با حداقل سرعت در حال چرخش باشند.
تحلیل اختصاصی آلفاتک: وقتی نرمافزار، قاتل سختافزار میشود
این اتفاق بار دیگر اهمیت حیاتی کنترل کیفیت (QA) در توسعه درایورهای سختافزاری را برجسته میکند. در حالی که رقابت سنگینی بین AMD و انویدیا در زمینه ارائه قابلیتهای نرمافزاری در جریان است، بروز چنین باگهای پایهای و خطرناکی میتواند اعتماد کاربران را به شدت خدشهدار کند. داغ شدن بیش از حد تراشه (Thermal Throttling) در بهترین حالت باعث افت شدید فریم در بازیها میشود، اما تکرار این چرخه حرارتی میتواند به لحیمکاریهای زیر پردازنده آسیب رسانده و عمر مفید کارت گرافیک را به طرز چشمگیری کاهش دهد. سکوت AMD و عدم انتشار یک “Hotfix” فوری برای چنین مشکل حادی، جای انتقاد جدی دارد.
