معرفی پردازنده ۱۶ هسته‌ای Loongson 3C3000؛ گام جدید چین در بازار سرورهای اقتصادی

شرکت چینی Loongson Technology در تاریخ ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶ به صورت رسمی از پردازنده سرور جدید خود با نام Loongson 3C3000 رونمایی کرد. این پردازنده ۱۶ هسته‌ای با هدف استفاده در سرورهای همه‌منظوره و ارزان‌قیمت طراحی شده است. به گفته این شرکت، قدرت پردازشی عمومی این تراشه با پردازنده سرور قدیمی‌تر آن‌ها یعنی مدل 3C5000 برابری می‌کند و گزینه‌ای ایده‌آل برای کارهای سبک دیتاسنتر محسوب می‌شود.

معماری و طراحی هسته‌ها

تراشه Loongson 3C3000 یک پردازنده ۶۴ بیتی است که از مجموعه دستورالعمل‌های اختصاصی LoongArch استفاده می‌کند. در قلب این پردازنده، هسته‌های طراحی شده توسط خود شرکت با نام LA364E قرار گرفته‌اند. این تراشه در قالب یک پکیج مربعی (FCBGA1371) با ابعاد ۳۷.۵ در ۳۷.۵ میلی‌متر تولید شده است.

یکی از نکات مثبت برای تولیدکنندگان سرور این است که پایه‌های این پردازنده (پین‌ها) کاملاً با مدل قدیمی‌تر 3B6000 سازگار است؛ بنابراین شرکت‌های سازنده سخت‌افزار می‌توانند بدون نیاز به طراحی مجدد مادربرد، از این پردازنده جدید در سیستم‌های فعلی خود استفاده کنند.

این تراشه دارای ۱۶ هسته فیزیکی و ۱۶ رشته پردازشی (Thread) است که سرعت کلاک (فرکانس) آن‌ها بین ۱.۵ تا ۱.۸ گیگاهرتز متغیر است. هر هسته به صورت مستقل از دستورات برداری ۱۲۸ بیتی پشتیبانی می‌کند و دارای قابلیت اجرای دستورات خارج از نوبت (Out-of-order execution) است. در ساختار داخلی هر هسته، دو واحد ممیز ثابت، یک واحد پردازش برداری و دو واحد دسترسی به حافظه تعبیه شده است.

حافظه، اتصالات و قابلیت توسعه

حافظه کش (Cache) و پشتیبانی از رم در این پردازنده، در مقایسه با سرورهای مدرن امروزی متوسط به نظر می‌رسد، اما کاملاً با قیمت پایین و جایگاه اقتصادی این تراشه همخوانی دارد. هر هسته دارای ۶۴ کیلوبایت کش L1 برای دستورات و ۶۴ کیلوبایت کش L1 برای داده‌ها است. علاوه بر این، تمام ۱۶ هسته از یک حافظه کش مشترک L2 با حجم ۱۶ مگابایت استفاده می‌کنند.

کنترلر حافظه یکپارچه در این پردازنده، از رم‌های دو کاناله DDR4-2400 پشتیبانی می‌کند. نکته مهم این است که این پردازنده از رم‌های خطایاب (ECC) پشتیبانی می‌کند که یک ویژگی حیاتی برای پایداری سرورها در بارهای کاری تجاری محسوب می‌شود.

در بخش قابلیت‌های توسعه و اتصال، این پردازنده ۳۲ مسیر ارتباطی PCIe (در قالب دو رابط x16) ارائه می‌دهد که بسته به نیاز سیستم، می‌توان آن‌ها را به چهار رابط x4 یا x8 تقسیم کرد. همچنین یک رابط PCIe x16 دیگر وجود دارد که برای اتصال دو پردازنده به یکدیگر روی یک مادربرد (فناوری LCL یا Loongson Coherent Link) استفاده می‌شود. درگاه‌های استانداردی مانند SPI، UART و سه درگاه I2C نیز در این پردازنده گنجانده شده است.

مصرف برق بهینه و امنیت بومی

یکی از درخشان‌ترین ویژگی‌های مدل 3C3000، مصرف انرژی پایین آن است. این پردازنده در فرکانس ۱.۵ گیگاهرتز تنها ۴۰ وات برق مصرف می‌کند. این تراشه با پشتیبانی از خاموش کردن پویا و تنظیم هوشمند فرکانس در زمان‌های بیکاری، به کاهش چشمگیر هزینه‌های برق در دیتاسنترها کمک می‌کند.

علاوه بر این، یک ماژول امنیتی توسعه‌یافته توسط خود شرکت در این پردازنده قرار دارد که از الگوریتم‌های رمزنگاری ملی کشور چین پشتیبانی می‌کند. این ویژگی برای ادارات دولتی و شرکت‌های حساس در چین یک مزیت بسیار بزرگ به شمار می‌رود.

جایگاه در بازار؛ اقتصادی اما کاربردی

شرکت Loongson پیش از این مدل پرچمدار 36C000 را معرفی کرده بود و ادعا می‌کرد که با پردازنده‌های Xeon اینتل رقابت می‌کند. اما مدل 3C3000 داستان متفاوتی دارد. این تراشه قرار نیست در زمینه پردازش‌های سنگین هوش مصنوعی (AI) یا محاسبات فوق‌سریع رکوردشکنی کند.

این شرکت تراشه جدید را به عنوان یک پردازنده سرور ارزان‌قیمت با عملکرد مطلوب برای کارهای روزمره (مثل مدیریت دیتابیس، فایل‌سرور و وب‌سایت‌ها) معرفی کرده است. یکی از مهم‌ترین دلایل فروش این پردازنده‌ها در بازار چین، پشتیبانی کامل از اکوسیستم نرم‌افزاری و سخت‌افزاری بومی این کشور است. هنوز قیمت رسمی این پردازنده اعلام نشده است، چرا که پردازنده‌های سرور معمولاً به صورت مستقیم و در قالب قراردادهای تجاری به سازندگان سیستم (System Builders) فروخته می‌شوند.