جهش کوانتومی آمازون در رایانش ابری؛ پردازندههای ۱۹۲ هستهای AWS Graviton5 رسماً عرضه شدند
- قدرت پردازشی عظیم: تجهیز به ۱۹۲ هسته پردازشی مبتنی بر لیتوگرافی پیشرفته ۳ نانومتری (3nm).
- ارتقای چشمگیر عملکرد: افزایش ۲۵ درصدی توان پردازشی کلی و بهبود ۳۵ درصدی در استنتاج هوش مصنوعی (AI Inference) نسبت به نسل قبل.
- انقلاب در I/O و حافظه: پشتیبانی بومی از سریعترین حافظههای ابری (DDR5-8800) و استاندارد فوقسریع PCIe Gen6.
- بهینهسازی کش (Cache): افزایش ۵ برابری ظرفیت حافظه کش L3 برای تسریع دسترسی به دادههای کلان.
- استقبال غولهای فناوری: استفاده متا (Meta) از دهها میلیون هسته Graviton5 برای توسعه هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI).
شرکت آمازون (AWS) با اعلام دسترسی عمومی به پردازندههای نسل پنجم خود موسوم به AWS Graviton5، زلزلهای در بازار رایانش ابری و زیرساختهای دیتاسنتر ایجاد کرد. این تراشه که سریعترین و بهینهترین سیلیکون طراحیشده در تاریخ آمازون محسوب میشود، مستقیماً برای پاسخگویی به نیازهای پردازشی سنگینِ مدلهای هوش مصنوعی، پایگاههای داده عظیم و بارهای کاری پیچیده سازمانی مهندسی شده است. با این عرضه، آمازون نشان داد که در زمینه توسعه سیلیکونهای اختصاصی ابری (Custom Cloud Silicon)، فاصلهای معنادار با رقبای خود گرفته است.
معماری و قدرت پردازشی؛ ۱۹۲ هسته ۳ نانومتری در خدمت هوش مصنوعی
پردازندههای Graviton5 آمازون بر پایه فرآیند تولید بسیار پیشرفته ۳ نانومتری ساخته شدهاند و هر تراشه میزبان ۱۹۲ هسته پردازشی فیزیکی است. طبق مستندات فنی منتشر شده، این نسل در مقایسه با Graviton4، توان پردازشی کلی را تا ۲۵ درصد ارتقا داده است. اما این بهبود تنها به محاسبات خام محدود نمیشود؛ سرعت اجرای اپلیکیشنهای سازمانی ۳۵ درصد، سرعت استنتاج در مدلهای یادگیری ماشین (Machine Learning) ۳۵ درصد و راندمان پردازش در پایگاههای داده (Databases) تا ۳۰ درصد افزایش یافته است.
یکی از مهمترین اصلاحات معماری در این نسل، کاهش ۳۳ درصدی تاخیر ارتباطی (Latency) بین هستههاست. همچنین، آمازون ظرفیت حافظه کش سطح سه (L3 Cache) را به عنوان یک بافر حیاتی برای نگهداری دادههای داغ، تا ۵ برابر در سطح کل تراشه و ۲.۶ برابر به ازای هر هسته افزایش داده است. این تغییر بنیادین، گلوگاههای دسترسی به حافظه را در بارهای کاری هوش مصنوعی به شدت کاهش میدهد.
جهش در درگاهها؛ پیشگامی با PCIe Gen6 و حافظههای DDR5-8800
آنچه Graviton5 را به یک هیولای بلامنازع در دیتاسنترها تبدیل میکند، زیرساخت ارتباطی (I/O) آن است. آمازون با عبور از استانداردهای فعلی، این پردازندهها را به پشتیبانی از سریعترین حافظههای رم موجود در دنیای رایانش ابری، یعنی DDR5-8800 MT/s مجهز کرده است. این سرعت حافظه به سیستمها اجازه میدهد تا مجموعه دادههای (Datasets) بسیار بزرگتری را با سرعتی بینظیر به سمت پردازنده هدایت کنند.
در بخش ارتباط با تجهیزات جانبی و شتابدهندهها، Graviton5 با پشتیبانی رسمی از استاندارد PCIe Gen6 پا به میدان گذاشته است. این پروتکل جدید، پهنای باند ارتباطی بین پردازنده مرکزی و کارتهای گرافیک (GPU) یا تجهیزات شبکه را دو برابر میکند که برای کلاسترهای پردازشی هوش مصنوعی یک ضرورت مطلق محسوب میشود.
ارتقای پهنای باند شبکه و ذخیرهسازی ابری (EBS)
در محیطهای ابری، پردازنده تنها یک قطعه از پازل است و سرعت انتقال دادهها در شبکه اهمیت بالایی دارد. آمازون پهنای باند شبکه را در سیستمهای مبتنی بر Graviton5 به طور میانگین ۱۵ درصد و پهنای باند دسترسی به فضاهای ذخیرهسازی الاستیک (Amazon EBS) را ۲۰ درصد ارتقا داده است. در Instanceهای (نمونههای ابری) بزرگتر، این افزایش پهنای باند شبکه تا ۲ برابر نیز میرسد که تهیه نسخههای پشتیبان (Backups) و انتقال دادههای کلان را به فرآیندی آنی تبدیل میکند.
هجوم سازمانها به Graviton5؛ از متا تا اوبر
در حال حاضر، ماشینهای مجازی مبتنی بر این پردازندهها در قالب Instanceهای Amazon EC2 M9g و M9gd در دسترس مشتریان سازمانی قرار گرفتهاند. استقبال از این معماری به حدی بوده است که بیش از ۱۲۰,۰۰۰ مشتری فعال AWS در حال استفاده یا مهاجرت به زیرساختهای Graviton هستند.
در یک اعلامیه قابل توجه، شرکت متا (Meta) تایید کرد که قصد دارد دهها میلیون هسته از پردازندههای Graviton5 را برای پیادهسازی و اجرای هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) خود به کار گیرد. غولهای دیگری نظیر اوبر (Uber) و اسنوفلیک (Snowflake) نیز در صف اول استفادهکنندگان از این تراشههای پیشرفته قرار دارند.
جدول جامع مشخصات فنی پردازندههای AWS Graviton5
| ویژگی سختافزاری / عملکردی | مشخصات در پردازنده AWS Graviton5 |
|---|---|
| تعداد هستههای پردازشی | ۱۹۲ هسته فیزیکی |
| لیتوگرافی (فناوری ساخت) | ۳ نانومتری (3nm) |
| پشتیبانی از حافظه رم | سریعترین کلاس ابری: DDR5 با سرعت 8800 MT/s |
| استاندارد ارتباطی (I/O) | PCIe Gen6 |
| حافظه کش L3 (نسبت به نسل قبل) | ۵ برابر بزرگتر به صورت کلی (۲.۶ برابر بیشتر به ازای هر هسته) |
| بهبود عملکرد پردازشی خالص | تا ۲۵ درصد سریعتر از Graviton4 |
| بهبود استنتاج هوش مصنوعی (AI Inference) | افزایش ۳۵ درصدی سرعت پردازش |
| تاخیر ارتباط هستهها (Latency) | ۳۳ درصد کاهش تاخیر |
| محیطهای ابری (Instances) در دسترس | Amazon EC2 M9g و M9gd |
تحلیل اختصاصی آلفاتک: استراتژی پنهان آمازون در توسعه تراشه
توسعه و عرضه Graviton5 صرفاً یک ارتقای سختافزاری ساده نیست؛ این یک اعلام جنگ تمامعیار به تامینکنندگان سنتی سیلیکون مانند اینتل و AMD است. آمازون با معماری ARM اختصاصی خود، وابستگیاش را به تولیدکنندگان شخص ثالث برای بارهای کاری عمومی (General Compute) به حداقل رسانده است. ترکیب حافظههای DDR5-8800 و درگاه PCIe Gen6 نشان میدهد که آمازون دقیقاً گلوگاههای سرورهای مبتنی بر هوش مصنوعی را شناسایی کرده است. زمانی که شرکتی به بزرگی متا برای هوش مصنوعی خود (که به طور سنتی وابسته به پردازندههای گرانقیمت انویدیا است) به سمت دهها میلیون هسته Graviton5 حرکت میکند، نشاندهنده آن است که استراتژی “کاهش هزینه کل مالکیت (TCO) در کنار افزایش راندمان” توسط آمازون، کاملاً با موفقیت همراه بوده است.
