تولید انبوه پردازندههای AMD EPYC Venice؛ انقلاب ۲۵۶ هستهای با فناوری ۲ نانومتری
- فناوری ساخت پیشگامانه: نخستین پردازندههای کلاس HPC در جهان که با لیتوگرافی پیشرفته ۲ نانومتری (N2) شرکت TSMC به تولید انبوه رسیدهاند.
- مشخصات خیرهکننده: تجهیز به حداکثر ۲۵۶ هسته پردازشی مبتنی بر ریزمعماری کاملاً جدید Zen 6.
- جهش عملکردی: ثبت افزایش ۷۰ درصدی در توان محاسباتی و بهرهوری انرژی نسبت به خانواده EPYC Turin.
- تسخیر بازار: رسیدن سهم ایامدی از بازار پردازندههای سرور به رکورد تاریخی ۴۶ درصد در سهماهه اول ۲۰۲۶.
توسعه شتابان زیرساختهای هوش مصنوعی (AI) قواعد بازی را در بازار سختافزارهای دیتاسنتر تغییر داده است. در این رقابت نفسگیر، شرکت ایامدی (AMD) با یک خبر شگفتانگیز تمام معادلات را به نفع خود بر هم زد. پردازندههای نسل ششمی سرور این شرکت با اسم رمز EPYC Venice رسماً وارد مرحله تولید انبوه شدند. این رویداد نقطه عطفی در تاریخ پردازشهای سنگین (HPC) محسوب میشود؛ زیرا برای نخستین بار تراشهای با این سطح از پیچیدگی روی گره پردازشی ۲ نانومتری متولد میشود.
تیم تخصصی سختافزار آلفاتک در این مقاله به بررسی عمیق معماری نوین Zen 6، چالشهای تولید در فناوری N2 و تاثیر این تراشهها بر آینده دیتاسنترها و رقابت دیرینه با شرکت اینتل میپردازد.
گذر به عصر ۲ نانومتری با همکاری راهبردی TSMC
شرکت تایوانی TSMC فرآیند تولید تراشههای ۲ نانومتری (گره N2) را از اواخر سال گذشته میلادی کلید زد. در حالی که غولهایی مانند اپل بخش عمدهای از ظرفیت این خطوط تولید را برای تراشههای موبایلی خود رزرو کردهاند، ایامدی موفق شد اولین محصول کلاس HPC را روی این فناوری پیادهسازی کند. دایهای (Dies) سیلیکونی در پردازندههای سرور بسیار بزرگتر و پیچیدهتر از تراشههای گوشیهای هوشمند هستند. بنابراین، رسیدن به بازدهی مطلوب (Yield Rate) در این ابعاد، یک شاهکار مهندسی هم برای AMD و هم برای TSMC به شمار میرود. همچنین ایامدی تایید کرده است که بخشی از این پردازندهها در کارخانههای جدید TSMC واقع در ایالت آریزونای آمریکا مونتاژ و تولید خواهند شد.
معماری Zen 6؛ جولان هیولای ۲۵۶ هستهای
قلب تپنده پردازندههای Venice، ریزمعماری نسل ششمی Zen 6 است. طراحان ایامدی توانستهاند تا ۲۵۶ هسته پردازشی فیزیکی را درون این تراشه غولپیکر جای دهند. طبق دادههای رسمی منتشر شده، این معماری نسبت به نسل فعلی (EPYC Turin) جهشی ۷۰ درصدی در توان محاسباتی خام ارائه میدهد. این ارتقای بینظیر تنها به سرعت محدود نمیشود؛ بلکه بهینهسازیهای لیتوگرافی ۲ نانومتری باعث شده تا بهرهوری انرژی (Performance per Watt) نیز دقیقا ۷۰ درصد افزایش یابد. علاوه بر این، تراکم رشتههای پردازشی با رشدی ۳۰ درصدی مواجه شده که برای ماشینهای مجازی و رایانش ابری یک مزیت کلیدی است.
| ویژگی سختافزاری | خانواده EPYC Venice (نسل ششم) | خانواده EPYC Turin (نسل پنجم) |
|---|---|---|
| لیتوگرافی ساخت | TSMC N2 (۲ نانومتری) | TSMC N3 / N4 |
| ریزمعماری هسته | Zen 6 | Zen 5 |
| حداکثر تعداد هسته | ۲۵۶ هسته | ۱۹۲ هسته (در مدلهای متراکم) |
| نوع سوکت | SP7 | SP5 |
| پشتیبانی از حافظه | ۱۶ کاناله (۱.۶ ترابایت بر ثانیه) | ۱۲ کاناله |
سوکت SP7 و انقلاب در پهنای باند ارتباطی
افزایش نجومی تعداد هستهها نیازمند مسیرهای ارتباطی بسیار قدرتمندی است تا از ایجاد گلوگاه داده جلوگیری شود. ایامدی برای پاسخ به این نیاز، سوکت جدید SP7 را برای سری Venice طراحی کرده است. این پلتفرم از ۱۶ کانال مجزای حافظه پشتیبانی میکند که میتواند پهنای باند خارقالعاده ۱.۶ ترابایت بر ثانیه را برای هر سوکت فراهم کند. یکی دیگر از ارتقاهای چشمگیر این سوکت، دو برابر شدن پهنای باند ارتباطی بین پردازنده مرکزی (CPU) و شتابدهندههای گرافیکی (GPU) است که به طور قطع نشاندهنده پیادهسازی استاندارد فوقسریع PCIe 6.0 در این پلتفرم خواهد بود.
عقبنشینی اینتل و تسلط مطلق ایامدی بر بازار سرور
نگاهی به وضعیت رقبا نشان میدهد که مسیر برای یکهتازی ایامدی کاملا هموار شده است. اینتل به عنوان رقیب سنتی، درگیر چالشهای متعددی در زمانبندی عرضه محصولات خود میباشد. گزارشها حاکی از آن است که عرضه پردازندههای سرور Diamond Rapids اینتل (مجهز به هستههای قدرتمند P-Core کلاس Xeon 7) تا سال ۲۰۲۷ به تعویق افتاده است.
در سال جاری، تنها سلاح اینتل در این بازار خانواده Clearwater Forest خواهد بود. این پردازندهها با لیتوگرافی Intel 18A ساخته میشوند و حداکثر ۲۸۸ هسته از نوع E-Core را ارائه میدهند. مشکل اینجاست که هستههای بهینه (E) برای پردازشهای مقیاسپذیر طراحی شدهاند و به هیچ وجه توانایی رقابت با قدرت تکهستهای (Single-thread) پردازندههای همهمنظوره Venice را ندارند. همین ضعف رقبا سبب شد تا ایامدی در سهماهه اول سال ۲۰۲۶ بتواند سهم درآمدی خود از بازار دیتاسنترها را به رکورد تاریخی ۴۶ درصد برساند.
معرفی خانواده Verano؛ قهرمانان بهرهوری اقتصادی
شرکت ایامدی در کنار رونمایی از سری قدرتمند Venice، عرضه خانواده دیگری به نام Verano را نیز تایید کرد. این پردازندهها که آنها نیز بر پایه معماری Zen 6 و لیتوگرافی ۲ نانومتری تولید میشوند، دقیقا برای ایجاد بالاترین نرخ ارزش خرید (عملکرد به ازای هر دلار و هر وات) بهینهسازی شدهاند. تراشههای ورانو انتخاب ایدهآلی برای دیتاسنترهای سطح میانی و سرویسدهندگان وب خواهند بود.
تحلیل اختصاصی آلفاتک: چشمانداز بازار پردازندههای سرور
موفقیت ایامدی در تولید زودهنگام یک پردازنده پیچیده روی نود ۲ نانومتری، نشاندهنده بلوغ زنجیره تامین این شرکت و شراکت بینقص آنها با TSMC است. در حالی که اینتل همچنان با تاخیر در نقشهراه (Roadmap) خود دستوپنجه نرم میکند، پردازندههای EPYC Venice با ارائه ۲۵۶ هسته و پشتیبانی از PCIe 6.0، استاندارد جدیدی را برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی تعریف میکنند. انتظار میرود با ورود گسترده این پردازندهها به بازار، سهم ایامدی از مرز ۵۰ درصد نیز عبور کند و این شرکت به پادشاه بلامنازع دیتاسنترهای جهان تبدیل شود.
