شبح نقشهراه لغوشده ۲۰۲۱؛ پردازنده گرافیکی نافرجام Arctic Sound اینتل با دو کاشی پردازشی رویت شد
- کشف غیرمنتظره: ارسال اشتباه یک نمونه مهندسی از پردازنده گرافیکی لغوشده Arctic Sound 2T به جای شتابدهنده Ponte Vecchio برای یک کاربر ابری.
- مشخصات فیزیکی بورد: مجهز به دو کاشی پردازشی (Dual Tiles) مبتنی بر معماری قدیمی Xe-HP در کنار ۴ پشته حافظه HBM2E با فرکانس کاری ۱.۰۰ گیگاهرتز.
- پیکربندی کل خانواده: نقشهراه لغوشده شامل نسخههای ۱، ۲ و ۴ کاشی با ظرفیت محاسباتی تا ۳۶ ترافلاپس (TFLOPs).
- وضعیت استراتژیک فعلی: عبور کامل اینتل از حافظههای HBM به سمت استقرار راهکارهای مقرونبهصرفه LPDDR5X در پروژه نزدیک Crescent Island.
در یک رویداد نادر و شگفتانگیز در بازار سختافزار، تصاویر مستندی از پردازنده گرافیکی دیتاسنتری کنسلشده اینتل موسوم به Arctic Sound (معماری Xe-HP) پس از سالها بیخبری در فضای مجازی فاش شد. ماجرا از این قرار است که یک کاربر اینترنتی اقدام به ثبت سفارش برای خرید شتابدهنده Ponte Vecchio کرده بود، اما به دلیل خطای انبارداری، یک نمونه مهندسی فوقالعاده نایاب از پردازنده گرافیکی ۲ کاشی (2-Tile) خانواده لغوشده Arctic Sound ملقب به ATS GPU را دریافت کرد. این تراشه، شبحی زنده از نقشهراه نافرجام سال ۲۰۲۱ اینتل در بازار پردازشهای ابری است.
سال ۲۰۱۸ و بلندپروازیهای راجا کدوری برای پلتفرم Xe-HP
در سال ۲۰۱۸، تیم گرافیک اینتل تحت رهبری راجا کدوری (Raja Koduri) با هیاهوی فراوان در حال توسعه محصولات نسل اول پلتفرم گرافیکی Xe برای بازارهای گیمینگ، ورکاستیشن و دیتاسنتر بود. در آن دوران، نگاه تمام رسانهها به پردازنده گرافیکی غولپیکر چندکاشی و فوقپیچیده Ponte Vecchio معطوف شده بود. با این حال، اینتل به صورت موازی پروژه Arctic Sound را به عنوان گزینهای اختصاصی برای سرورها معرفی کرد و حتی تصاویر اولیه بورد آن نیز توسط کدوری فاش شد که نسخههای ۱، ۲ و ۴ کاشی را نشان میداد.
اما به محض جدی شدن روند فرآیند توسعه، ترکهای عمیقی در برنامهریزیهای تیم آبی ظاهر شد. اینتل پروژه Arctic Sound را به طور کامل لغو کرد و شتابدهنده بزرگ Ponte Vecchio نیز با تاخیرهای چندساله مواجه شد و بسیار دیرتر از زمان موعد به ابررایانه Aurora رسید. پلتفرمهای بعدی نظیر Falcon Shores نیز لغو شدند تا اکنون تمام نگاهها به تراشههای Jaguar Shores برای سال ۲۰۲۷ دوخته شود.
کالبدشکافی سیلیکون فاششده؛ تراشهای با نشان Intel Confidential
تصاویر منتشر شده توسط حساب کاربری ChipsByLayers در شبکه اجتماعی ایکس، یک پکیج فیزیکی ATS شامل دو چیپلت محاسباتی (Compute Chiplets) بر پایه معماری گرافیکی Xe-HP را در کنار ۴ سایت حافظه پرسرعت HBM2E نشان میدهد. روی بورد این محصول، برچسب رسمی “Intel Confidential” به همراه مشخصه شناسایی “QVS8 1.00 GHz” حک شده است که مهندسی بودن این نمونه را تایید میکند.
پیکربندی ۲ کاشی (2-Tile) در مدل Arctic Sound قرار بود مجموعاً ۱۰۲۴ واحد محاسباتی (EUs) را ارائه دهد که سهم هر چیپلت فیزیکی، ۵۱۲ واحد پردازشی مستقل بود.
مشخصات و ظرفیتهای تئوری کل خانواده Arctic Sound
بر اساس مستنداتی که از نقشهراه لغوشده سال ۲۰۲۱ به جا مانده است، کل آرایش خانواده Xe-HP اینتل قرار بود مشخصات فنی زیر را پوشش دهد:
| نام تراشه و ساختار کاشی | تعداد واحدهای محاسباتی (EUs) | تعداد تخمینی هستهها | توان پردازشی تئوری (TFLOPs) | توان طراحی حرارتی (TDP) |
|---|---|---|---|---|
| Intel Xe HP (12.5) 1-Tile | ۵۱۲ واحد | ۴,۰۹۶ هسته | ۱۲.۲ ترافلاپس (در فرکانس ۱.۵ گیگاهرتز) | ۱۵۰ وات |
| Intel Xe HP (12.5) 2-Tile | ۱,۰۲۴ واحد | ۸,۱۹۲ هسته | ۲۰.۴۸ ترافلاپس (در فرکانس ۱.۲۵ گیگاهرتز) | ۳۰۰ وات |
| Intel Xe HP (12.5) 4-Tile | ۲,۰۴۸ واحد | ۱۶,۳۸۴ هسته | ۳۶ ترافلاپس (در فرکانس ۱.۱ گیگاهرتز) | ۴۰۰ الی ۵۰۰ وات |
بررسی نقشهراه فعلی؛ از شتابدهندههای دسکتاپ تا پروژه Crescent Island
امروز وضعیت بخش گرافیک اینتل بسیار باثباتتر است؛ پردازندههای گرافیکی مجتمع (iGPUs) این شرکت عملکرد فوقالعادهای دارند و لاین ورکاستیشن راندمان اقتصادی مناسبی ارائه میدهد. با این حال، استراتژی سختافزاری شرکت کاملاً دگرگون شده است. اینتل به دلیل هزینههای گزاف، استفاده از حافظههای گرانقیمت HBM را در تراشههای تجاری فعلی کنار گذاشته و به سراغ راهکارهای GDDR و LPDDR رفته است.
در حال حاضر، پردازندههای گرافیکی کلاس بزرگ خانواده Battlemage با تمرکز جدی بر پردازشهای بومی هوش مصنوعی در بازار حضور دارند. از سوی دیگر، پروژه جدید این شرکت موسوم به Crescent Island به زودی با معماری گرافیکی نسل جدید Xe3P و مجهز به حداکثر ۴۸۰ گیگابایت حافظه اختصاصی فوقسریع LPDDR5X روانه بازار خواهد شد تا بخش پردازشهای کلان را پوشش دهد.
تحلیل اختصاصی آلفاتک: درس بزرگ پروژه لغوشده برای مدیریت جدید اینتل
واقعیت این است که گفتن اینکه «اینتل قطار هوش مصنوعی و دیتاسنتر را از دست داد»، یک تعارف ملایم است! غولهایی مثل انویدیا و AMD فرسنگها جلوتر از اینتل در لایه شتابدهندههای هوش مصنوعی پیشروی کردهاند و پلتفرمهای Blackwell انویدیا و MI300/MI400 شرکت AMD بازار را قبضه نمودهاند. لغو پیدرپی پروژههایی مثل Arctic Sound و Falcon Shores آسیب جدی به اعتبار دیتاسنتری اینتل وارد کرد.
اما اکنون با حضور چهرههای باتجربهای مانند لیپ-بو تن (Lip-Bu Tan) در ساختار هدایت استراتژیک اینتل، کل برنامهها سیمانکاری و تثبیت شدهاند. پروژه Crescent Island با حافظه انقلابی ۴۸۰ گیگابایتی LPDDR5X نمونه واضحی از عملگرایی جدید تیم آبی است؛ عبور از هزینههای سرسامآور حافظههای HBM و تکیه بر معماری حافظه مقرونبهصرفه اما حجیم و پهنباند LPDDR5X. اگر اینتل بتواند این ثبات را تا زمان عرضه پلتفرم بزرگ Jaguar Shores در سال ۲۰۲۷ حفظ کند، احتمالاً شانس بازگشت به رقابتهای بزرگ دیتاسنتر را خواهد داشت.
