بررسی پردازندههای AMD EPYC 8005 (Sorano)؛ تحولی بزرگ در سوکت SP6
- ارتقای چشمگیر: سری EPYC 8005 بزرگترین تغییر در خط تولید سرورها از زمان عرضه نسل EPYC 7002 محسوب میشود.
- معماری جدید: جایگزینی هستههای Zen 4c با هستههای قدرتمندتر Zen 5، همراه با افزایش حافظه کش (L3).
- سازگاری آسان: استفاده از همان سوکت قبلی (SP6) که ارتقای سیستمهای قدیمی را تنها با یک آپدیت بایوس ممکن میسازد.
- افزایش توان: ارائه تا ۸۴ هسته پردازشی با مصرف بهینه برق و پهنای باند حافظه بالا (DDR5-6400).
امروز به بررسی محصولی میپردازیم که شاید بتوان آن را بزرگترین تحول در خط تولید پردازندههای سرور از زمان عرضه AMD EPYC 7002 دانست. پردازندههای سری AMD EPYC 8005 با نام رمز Sorano، از همان سوکت SP6 استفاده میکنند که در سری EPYC 8004 (با نام رمز Siena) دیده بودیم. اما این نسل جدید، پروفایل عملکرد و قدرت این سوکت را به طور کامل تغییر داده است.
در این مقاله، قصد داریم تغییراتی که AMD در این سری ایجاد کرده است را بررسی کنیم. سپس به سراغ بنچمارکها میرویم تا تاثیر این تغییرات را در دنیای واقعی بسنجیم. (لازم به ذکر است که شرکت AMD پردازندهها را برای تست در اختیار ما قرار داده است).
نگاهی کلی به پردازندههای AMD EPYC 8005
پردازنده AMD EPYC 8005 در پکیجهای سایز متوسط AMD تولید میشود. این پردازندهها از سوکت SP6 استفاده میکنند که تقریباً هماندازه پردازندههای Threadripper و سریهای قدیمیتر EPYC است.
حالا در همان فضای فیزیکی قبلی، ما به ۸۴ هسته پردازشی دسترسی داریم و همچنین امکانات ورودی/خروجی (I/O) بسیار کاملی در اختیارمان قرار گرفته است.
سری جدید EPYC 8005 به گونهای طراحی شده که جایگزین مستقیم (Drop-in) برای سری 8004 باشد؛ بنابراین اگر مادربرد شما پشتیبانی کند، تنها با یک آپدیت ساده بایوس میتوانید پردازنده را ارتقا دهید. این سری جدید تا ۸۴ هسته، ۱۶۸ رشته پردازشی و ۳۸۴ مگابایت حافظه کش L3 را ارائه میدهد. همچنین از حافظههای سریعتر DDR5-6400 و فناوری CXL 2.0 پشتیبانی میکند.
در مقایسه مستقیم با نسل قبل (EPYC 8004)، چند تفاوت مهم به چشم میخورد. به عنوان مثال، توان مصرفی پایه (TDP) حدود ۲۵ وات افزایش یافته و به ۲۲۵ وات رسیده است. اما در کنار آن، فرکانسهای پردازشی بسیار بالاتری دریافت میکنیم. با وجود این افزایش روی کاغذ، در عمل و در بالاترین فشار کاری (۱۰۰ درصد استفاده)، تفاوت مصرف برق کل سیستم کمتر از ۱۰ درصد است. یعنی شما هستههای بیشتر، معماری جدیدتر و حافظه سریعتری را تنها با مصرف کمی برق بیشتر به دست میآورید.
در لیست محصولات جدید، تعداد هستهها از ۸ تا ۸۴ هسته متغیر است. نکته جالب این است که مدل ۸۴ هستهای تنها کمی گرانتر از مدل ۶۴ هستهای قیمتگذاری شده است. قیمت این سری از ۵۲۹ دلار شروع شده و تا ۵۷۹۹ دلار میرسد. به نظر میرسد AMD تمرکز خود را روی کاهش هزینه به ازای هر هسته ($/core) گذاشته است.
اما بزرگترین تغییر، فقط اضافه شدن چند هسته نیست. سری EPYC 8005 از معماری Zen 5 استفاده میکند؛ در حالی که نسل قبلی مبتنی بر Zen 4c بود. این یعنی علاوه بر تمام بهبودهای معماری، حافظه کش L3 بسیار بزرگتری نیز در اختیار داریم.
این تغییر از نظر فنی و حتی روانی بسیار مهم است. اکنون سری 8005 دقیقاً از همان هستههای Zen 5 استفاده میکند که در پردازندههای قدرتمند سری 9005 (Turin) استفاده شدهاند. فاصله بین سری ۸۰۰۰ و ۹۰۰۰ اکنون بسیار کمتر شده است.
تستهای عملکرد و بنچمارکها
در این بخش، ما پردازنده جدید EPYC 8635P (با ۸۴ هسته و توان ۲۲۵ وات) را با پردازنده نسل قبل EPYC 8534P (با ۶۴ هسته و توان ۲۰۰ وات) و رقیب اینتلی یعنی Xeon 6716P-B (با ۴۰ هسته P-core و توان ۲۳۵ وات) مقایسه کردیم. مدل اینتلی، بالاترین پردازنده خانواده Xeon 6 SoC بود که در اختیار داشتیم.
تست پهنای باند و تاخیر حافظه (LM Bench)
تست LM Bench به ما دید خوبی از وضعیت تاخیر حافظه در پردازنده 8635P میدهد. تاخیر حافظه L1 در این پردازنده برابر با ۰.۸۸ نانوثانیه است که برای یک سرور متراکم و کممصرف، عملکردی بسیار عالی محسوب میشود.
تاخیر بین هستهها (Core-to-Core Latency)
در این بخش میتوانیم سه پردازنده را مستقیماً مقایسه کنیم. پردازنده ۸۴ هستهای جدید AMD کمترین میزان تاخیر را در بین رقبا ثبت کرد و میانگین تاخیر آن بسیار شبیه به پردازندههای اینتل و نسل قبلی AMD بود. این یعنی AMD توانسته بدون اینکه باعث کندی ارتباط بین هستهها شود، تعداد آنها را به شدت افزایش دهد.
عملکرد در پردازشهای هوش مصنوعی (Agentic AI)
ما برای تست عملکرد واقعی در دنیای امروز، از ابزار اختصاصی خودمان به نام AgentSTH V7 استفاده کردیم. این ابزار به جای اجرای یک بار کاری ساده، چندین جریان کاری هوش مصنوعی را به صورت همزمان روی سیستم اجرا میکند.
در تست تکهستهای (Single-Core)، میتوانیم قدرت خالص هستههای جدید Zen 5 را در مقایسه با هستههای قدیمیتر بسنجیم. در این بخش، EPYC 8635P با قدرت در صدر قرار گرفت و نماینده اینتل (Xeon 6716P-B) مابین پردازندههای نسل قبل AMD جای گرفت.
وقتی این نتایج را به بخشهای مختلف تفکیک میکنیم، متوجه میشویم که پردازنده جدید AMD در بخشهای توان عملیاتی (Throughput) و هماهنگی (Coordination) عملکرد بینظیری داشته است.
در بررسی مقیاسپذیری (Scaling) تا ۱۶ هسته، مدل 8635P باز هم پیشتاز بود. این نمودار نشان میدهد که با اضافه شدن بار کاری، هستهها با چه کیفیتی وظایف را بین خود تقسیم میکنند.
در بخش کارایی چندعاملی (Multi-Agent Efficiency)، دیدیم که پردازنده 8635P توانست با افزایش جریانهای کاری، عملکرد پایدار خود را به خوبی حفظ کند که برای سرورهای هوش مصنوعی یک ویژگی حیاتی است.
بررسی نتایج SPEC CPU2026 و Geekbench 5
برآوردهای غیررسمی ما از بنچمارک SPEC CPU2026 نشان میدهد که سری EPYC 8005 یک جهش بزرگ نسبت به نسل قبل داشته است. پردازنده ۸۴ هستهای AMD به لطف هستههای بیشتر، توانست رقیب ۴۰ هستهای اینتل را با اختلاف پشت سر بگذارد؛ هرچند که پردازنده اینتل دارای شتابدهندههای داخلی بیشتری است.
در تست شناختهشده Geekbench 5، با مقایسه قویترین پردازندههای دو نسل (Top-bin)، شاهد بهبود چشمگیری بودیم. دیدن افزایش ۳۰ درصدی عملکرد چندهستهای (با اضافه شدن ۳۱ درصد هسته بیشتر) در حالی که مصرف برق تنها ۱۲ درصد افزایش یافته، بسیار فوقالعاده است.
اگر میخواهید مقایسهای بین دو پردازنده ۱۶ هستهای داشته باشید (مدل EPYC 8125P با ۱۲۵ وات و اینتل Xeon D-2187NT با ۱۱۰ وات)، نمودار زیر تفاوت قدرت هستههای مدرن را به خوبی نشان میدهد.
نکات کلیدی و مقایسه با رقبای اینتل
سوکت SP6 شرکت AMD یک راهکار عالی برای سرورهای ذخیرهسازی و لبه شبکه (Edge) است. این سوکت نسبت به مدل بزرگتر SP5، فضای کمتری اشغال میکند و با مصرف برق کمتر، ترکیب خوبی از عملکرد پردازنده و درگاههای خروجی را ارائه میدهد. حالا با معرفی سری EPYC 8005، هستههای قدرتمند Zen 5 نیز به این پلتفرم اضافه شدهاند.
مادربردهای سوکت SP6 به دلیل داشتن مسیرهای PCIe و کانالهای حافظه کمتر (نسبت به SP5)، قیمت ارزانتری دارند. اگر به دنبال جایگزینی برای سرورهای دو پردازندهای قدیمی هستید، سری EPYC 8005 با یک پردازنده میتواند کار دو پردازنده قدیمی را با مصرف برق بسیار کمتر انجام دهد.
در مقایسه با اینتل (سری Xeon 6 SoC)، رویکرد دو شرکت کاملاً متفاوت است. AMD قیمت پایینتر، هستههای بهتر و درگاههای خروجی بیشتر (I/O) را ارائه میدهد تا شما بتوانید راهحل خودتان را بسازید. اما اینتل تمام شتابدهندهها و کارتهای شبکه را درون خود پردازنده ادغام کرده است. اگر از امکانات داخلی پردازنده اینتل استفاده کنید، گزینه بسیار خوبی است. اما به محض اینکه بخواهید کارت شبکه ۴۰۰ گیگابیتی یا شتابدهنده خاص خودتان را اضافه کنید، پردازندههای AMD به شدت جذابتر و بهصرفهتر میشوند.
تحلیل اختصاصی آلفاتک: چرا این پردازنده قواعد بازی را تغییر میدهد؟
عرضه سری EPYC 8005 (Sorano) نشان میدهد که AMD به خوبی نیازهای بازار سرورهای لبه (Edge) و مخابراتی را درک کرده است. در گذشته، مشتریان مجبور بودند بین «مصرف کم برق» و «هستههای قدرتمند» یکی را انتخاب کنند. اما با آوردن معماری Zen 5 به سوکت کممصرف SP6، این شرکت توانسته تعادل بینظیری ایجاد کند.
دستاورد بزرگ AMD در این نسل، نه تنها افزایش تعداد هستهها تا ۸۴ عدد، بلکه حفظ پایداری در ارتباط بین آنهاست. این موضوع در پردازشهای هوش مصنوعی (Agentic AI) که نیازمند هماهنگی بالای هستهها هستند، یک مزیت رقابتی فوقالعاده است. این پردازندهها شاید برای سنگینترین دیتاسنترهای ابری ساخته نشده باشند، اما برای سازمانهایی که به سرورهای محلی، کممصرف و پرقدرت نیاز دارند، بهترین انتخاب فعلی بازار محسوب میشوند.
