کشف نمونه اولیه کارت گرافیک AMD RX 7900 XTX با برد قرمز؛ تضاد عجیب سخت‌افزار و نرم‌افزار!

بررسی نمونه‌های اولیه و مهندسی (Engineering Samples) قطعات قدیمی همیشه کار جذابی است. این کار به ما اجازه می‌دهد تا با نگاهی به گذشته، روند طراحی یک محصول را تحلیل کنیم. اخیراً کارت گرافیکی پیدا شده که به نظر می‌رسد یک نمونه اولیه از گرافیک AMD RX 7900 XTX باشد. یک کاربر تیک‌تاک به نام Shav Tech این کارت را از بازار دست دوم خریداری کرده است.

خریدار فکر می‌کرد یک کارت 7900 XTX معمولی خریده است. اما چیزی که به دستش رسید، کاملاً متفاوت بود. اگرچه نرم‌افزارها این کارت را به عنوان 7900 XTX می‌شناسند، اما ساختار سخت‌افزاری آن داستان دیگری را روایت می‌کند.

برد قرمز رنگ و غیبت بک‌پلیت؛ نشانه‌های یک نمونه مهندسی

همان‌طور که در تصاویر مشخص است، مدار چاپی (PCB) این کارت کاملاً قرمز رنگ است. ما پیش از این هم دیده‌ایم که شرکت AMD برای نمونه‌های مهندسی خود از بردهای قرمز استفاده می‌کند. این موضوع تایید می‌کند که با یک کارت معمولی طرف نیستیم.

علاوه بر رنگ برد، کاربر متوجه شد که این کارت فاقد بک‌پلیت (صفحه پشتی محافظ) است. با دقت بیشتر در تصاویر، می‌توان دید که دو کانکتور اضافه و غیرمعمول در وسط برد قرار دارند. این کانکتورها هرگز در نسخه‌های نهایی و فروشگاهی کارت‌های گرافیک وجود ندارند.

کانکتورهای عجیب برای تست و عیب‌یابی در کارخانه

کانکتور آبی‌رنگی که روی برد دیده می‌شود، در واقع مجموعه‌ای از پورت‌های I2C، PMBus و JTAG است. پورت JTAG به مهندسان اجازه می‌دهد تا اطلاعات خطایابی را مستقیماً از هسته پردازشی یا کنترلر حافظه دریافت کنند. در سمت دیگر، پورت‌های I2C و PMBus وظیفه نظارت بر میزان مصرف برق و دمای قطعات را بر عهده دارند. آزمایش‌کنندگان با استفاده از این پورت‌ها، مستقیماً به مدار تغذیه (VRM) و سنسورهای روی برد متصل می‌شوند.

زیر این کانکتور آبی، یک سوکت مشکی‌رنگ پنهان شده است. این بخش در واقع یک «تحلیلگر منطقی» (Logic Analyzer) برای بررسی کیفیت سیگنال‌هاست. مهندسان با اتصال کابل‌های مخصوص به این سوکت، کیفیت امواج سیگنال‌های پرسرعت را روی برد اندازه‌گیری می‌کنند. از آنجا که پردازنده‌های RDNA 3 از طراحی چندتراشه‌ای (MCM) استفاده می‌کنند، تست ارتباط بین تراشه‌ها قبل از تولید نهایی بسیار حیاتی است.

تضاد عجیب نرم‌افزار و سخت‌افزار در نرم‌افزار GPU-Z

در پایین برد، کلیدهای کوچکی (Dip Switches) قرار دارند. این کلیدها احتمالاً برای تغییر نسل درگاه PCIe جهت تست کارت روی مادربردهای قدیمی‌تر استفاده می‌شدند. همچنین ممکن است برای سوئیچ کردن بین نسخه‌های مختلف بایوس (VBIOS) کاربرد داشته باشند.

جالب اینجاست که خریدار متوجه شد بایوس اختصاصی این کارت با نام “Navi 31” شناسایی می‌شود. او تلاش کرد بایوس کارت 7900 GRE را روی آن فلش کند، اما سیستم به طور کامل این کار را رد کرد! دلیل این تلاش این بود که کاربر فکر می‌کرد شخصی یک کارت 7900 GRE را برداشته و با دستکاری نرم‌افزاری، آن را به جای XTX جا زده است.

اسکرین‌شات‌های نرم‌افزار GPU-Z این شک و تردید را بیشتر کرد. با اینکه نام کارت به صورت رسمی 7900 XTX ثبت شده، اما مشخصات آن اصلاً با این مدل هم‌خوانی ندارد. به جای ۲۴ گیگابایت حافظه از نوع GDDR6X، این کارت تنها ۱۶ گیگابایت حافظه GDDR6 دارد!

راز تراشه Navi 31 و تولد مدل GRE

این مشخصات دقیقاً با مدل RX 7900 GRE برابر است. علاوه بر حافظه، تعداد واحدهای رندر (ROP) و واحدهای بافت (TMU) نیز به جای ۱۹۲ و ۳۸۴، به ترتیب ۱۶۰ و ۳۲۰ هستند که باز هم با مدل GRE تطابق دارد. رابط حافظه (Bus Width) نیز ۲۵۶ بیتی است، در حالی که مدل XTX رابط ۳۸۴ بیتی دارد.

با این حال، مواردی مانند تاریخ عرضه، ابعاد تراشه (Die Size) و سرعت کلاک نشان می‌دهند که پایه و اساس کارت همان 7900 XTX است. بنابراین با یک تضاد جالب روبرو هستیم.

واقعیت این است که احتمالاً ما به نمونه اولیه‌ای از 7900 XTX نگاه می‌کنیم که به عنوان یک «اثبات مفهوم» برای ساخت نسخه‌های ضعیف‌تر تراشه Navi 31 استفاده شده است. روی این برد ۱۲ ماژول حافظه نصب شده که قاعدتاً باید ۲۴ گیگابایت حافظه ارائه دهند، اما در اینجا روی ۱۶ گیگابایت قفل شده‌اند. تمام تراشه‌های تولید شده در کارخانه کیفیت کاملی ندارند. در نهایت، همین تراشه‌های ضعیف‌تر و دست‌چین‌شده، ابتدا در کشور چین و سپس در سراسر جهان به عنوان کارت گرافیک RX 7900 GRE روانه بازار شدند.